De invulling van het begrip 'thuisloosheid' is niet eenvoudig te definiëren. De houding tegenover het fenomeen thuisloos-zijn is vaak afhankelijk van een aantal factoren zoals: de veranderde sociale context, de houding tegenover het fenomeen en de tijdsgeest.

Vaak gaat het wel om een complexe problematiek; door het samenvallen van een aantal ingrijpende gebeurtenissen in het leven van iemand of doordat de ene gebeurtenis de andere uitlokt, kan iemand in de cirkel van thuisloosheid geraken.

Thuisloosheid mag niet verward worden met dakloosheid. Bij dakloosheid gaat het over iemand die niet over een eigen woongelegenheid beschikt, die niet de middelen heeft om op eigen kracht hiervoor te zorgen en die dus geen verblijfplaats heeft (Van Menxel, 2002, p.5). Thuisloosheid is daarentegen meer een woonprobleem.

Thuisloosheid is een situatie waarin iemand zonder woonst, werk of bestaansmiddelen verkeert en waarin ook sprake is van een combinatie van persoonlijke, relationele en maatschappelijke kwetsbaarheid, zodat er geen bindingen van betekenis meer bestaan op deze drie domeinen (Demeyer, Princen, Van Regenmortel, 1997, p. 28). Zo kunnen thuislozen het geloof in zichzelf verliezen, raken ze steunfiguren kwijt, voelen ze zich eenzaam en dit alles kan leiden tot een sociaal isolement.

Thuisloosheid is ook het gevolg van sociale uitsluiting; doordat thuislozen in de samenleving niet dezelfde kansen aangeboden krijgen als andere burgers, mislopen zij veel. Dat mislopen en de gevolgen hiervan veroorzaken sociale uitsluiting, onder andere op vlak van onderwijs, huisvesting, arbeid, enzovoort.

December 2005 haalden 2 daklozen het nieuws, zij het op lugubere wijze: ze vroren dood op straat, als gevolg van de eerste winterprik. Tijdens de hittegolf in juli 2006 was de pers weer massaal aanwezig om aan te tonen dat er een gebrek aan drinkbaar water was voor de daklozen in Brussel.

Met dit alles zou men vergeten dat dakloosheid veel meer is dan koude lijden in de winter en dorst in de zomer. Dakloos zijn is slechts het meest zichtbare aspect van een kluwen van problemen.

Binnen de thuislozenzorg spreekt men van straatbewoners (clochards), daklozen (dit kan eenmalig en occasioneel zijn, zoals na een brand) en thuislozen.

Straatbewoners en thuislozen leven voornamelijk op straat als gevolg van een veelheid aan problemen die zich met het effect van een sneeuwbal hebben voorgedaan in hun leven: een lage scholingsgraad maakt hen vatbaar voor werkloosheid, kopen op krediet zonder inzicht in de gevolgen (overmatige schulden), ondertekenen van contracten zonder bescherming van hun rechten.

De armoede die hiermee gepaard gaat, sluit hen af van de dure huisvestingsmarkt en maakt hen weerloos tegen huisjesmelkers en matrassenverhuurders. De slechte woonomstandigheden en goedkope, eenzijdige voeding zorgen er vaak voor dat het ook met de gezondheid slecht gesteld is. Wordt men dan ziek, dan kent de gezondheidszorg zulke hoge administratieve en financiële drempels, dat medische verzorging alsmaar uitgesteld wordt. En voor de (mogelijke) werkgever is veelvuldige afwezigheid wegens ziekte, het moeten belopen van allerlei diensten om zijn rechten te behouden of te laten gelden (vb. op sociale huisvesting, schuldbemiddeling, eventuele tussenkomst van het OCMW…) voldoende reden om de betrokkene te ontslagen.